Meer of minder programmeurs nodig in 2027? Meer ontwikkelaars, een smallere ingang

Wie in september 2022 aan een hbo-ict-opleiding begon, koos op het juiste moment. Dat voorjaar telde UWV ruim 37.700 openstaande ict-vacatures, een piek. Een kwartaal later kwam ChatGPT uit. Wie in vier jaar afstudeerde, deed dat deze zomer, in een markt waar de twaalf grootste techbedrijven ongeveer 65% minder pas afgestudeerden aannemen dan in 2019. Google zegt intussen dat 75% van zijn nieuwe code door AI wordt geschreven.

Zijn er in 2027 dan meer of minder programmeurs nodig? Ik heb de nieuwste cijfers van CBS, UWV, Eurostat, het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics en Indeed naast het beste onderzoek naar AI en programmeren gelegd. Het antwoord is minder spannend dan de koppen beweren en ongemakkelijker dan de geruststellende blogs. Er komen meer ontwikkelaars bij, maar de ingang voor beginners wordt smaller. Die twee dingen hangen met elkaar samen.

Cijfers gecontroleerd op 29 oktober 2026, waar mogelijk bij de oorspronkelijke bron. Op 30 oktober bijgewerkt met de vacaturecijfers van CBS over het derde kwartaal van 2026. Voorspellingen en mijn eigen verwachting staan apart aangegeven.

Meer of minder programmeurs nodig in 2027? Het korte antwoord

Meer softwareontwikkelaars, minder programmeurs in de smalle betekenis, en minder plek voor starters. Geen officiële instantie publiceert een prognose voor 2027 alleen. De prognoses die er zijn, lopen tot 2030 of 2035 en wijzen allemaal op groei. Elke nieuwe ronde valt alleen lager uit. In Nederland verwachten UWV en ROA dat de markt voor softwareontwikkelaars tot 2030 minder krap wordt, maar niet ruim. Een daling van het totale aantal banen in 2027 is op basis van de huidige cijfers niet waarschijnlijk.

Dat lijkt een tegenstrijdig antwoord, maar het wordt duidelijk zodra je ziet dat "programmeur" twee beroepen zijn.

De Amerikaanse statistiek meet twee beroepen, en die gaan elk een andere kant op

Het Bureau of Labor Statistics (BLS) houdt twee beroepen apart bij. De software developer bedenkt wat een systeem moet doen, ontwerpt het, koppelt het aan andere systemen en is verantwoordelijk als het misgaat. De computer programmer schrijft en test code volgens een specificatie die iemand anders heeft gemaakt. In de prognose die het BLS op 27 augustus 2026 bijwerkte, gaan die twee uit elkaar:

Bij de krimp van programmeurs noemt het BLS de reden letterlijk: bedrijven gebruiken technologie, "including artificial intelligence (AI), to automate repetitive programming tasks". Een deel van dat werk schuift door naar developers. Bij de groei van developers noemt het BLS als drijfveer onder meer "continued expansion of software development for artificial intelligence". AI haalt dus werk weg aan de ene kant en schept werk aan de andere.

Eén ding valt op als je de oudere rondes ernaast legt. Voor 2023–2033 voorspelde het BLS nog +17,9% voor developers, voor 2024–2034 ongeveer +15%, nu +10%. Nog steeds sneller dan gemiddeld, maar elk jaar wat minder. Dat is het eerlijke beeld: het vak groeit, alleen langzamer dan voorspeld.

Het grootste deel van de vacaturedaling kwam vóór de AI-codeertools

Indeed meet dagelijks hoeveel vacaturen er in de VS voor softwareontwikkeling openstaan, met februari 2020 als 100. Die reeks staat openbaar bij de Federal Reserve Bank of St. Louis, en de tijdlijn is verhelderend.

In februari 2022 stond de index op 229: meer dan twee keer zoveel vacatures als vlak voor corona. Een maand later begon de Amerikaanse centrale bank de rente te verhogen. Toen ChatGPT op 30 november 2022 uitkwam, was de index al gezakt naar 147. Eind 2023 stond hij op 72, in een tijd waarin AI-assistenten vooral code aanvulden en vragen beantwoordden. De bodem kwam in mei 2025, op 61,1. Daarna ging het omhoog, in dezelfde periode waarin codeeragenten als Claude Code doorbraken. Op 23 oktober 2026 stond de index op 80,8.

Dat bewijst niet dat AI goed is voor vacatures. Het laat wel zien dat het verhaal "AI heeft de banen voor ontwikkelaars weggevaagd" niet past bij de volgorde van de gebeurtenissen. De timing past beter bij goedkoop geld dat duur werd en bij bedrijven die tijdens corona te veel mensen hadden aangenomen. Volgens Indeed Hiring Lab steeg het aantal Amerikaanse vacatures voor softwareontwikkeling sinds de lancering van Claude Code met bijna 15%, terwijl alle vacatures samen 7% daalden.

Maar kijk wie er gevraagd wordt. Van de groei tussen mei 2025 en mei 2026 kwam 71% uit senior functies, en 37% van de groei kwam uit vacatures met "AI" in de functietitel. Tegelijk loopt het aantal ontslagen in de techsector door: volgens layoffs.fyi verloren dit jaar tot 21 oktober al ruim 134.000 mensen hun baan, meer dan in heel 2025. Een deel van de mensen die eruit gaan, is niet het profiel dat erbij gevraagd wordt.

In Nederland neemt de krapte af, en AI is daar niet de hoofdreden

Nederland zit in een rustiger versie van dezelfde beweging. CBS telde eind september 2026 in totaal 375.000 openstaande vacatures, 92 per 100 werklozen. In de sector informatie en communicatie, waar de meeste softwarebedrijven onder vallen, stonden 48 vacatures open per 1.000 banen. Begin 2022 waren dat er 91, een jaar geleden 49. Zo laag was het sinds de zomer van 2020 niet. Dat is afkoeling, geen instorting. UWV noemt ict-beroepen in het eerste kwartaal van 2026 nog altijd krap tot zeer krap in 34 van de 35 arbeidsmarktregio's.

De prognose tot 2030 is duidelijk. UWV schrijft, op basis van de ROA-prognoses van november 2025: "Bij ict beroepen wordt de arbeidsmarkt tot 2030 minder krap." Voor de 371.500 software- en applicatieontwikkelaars in Nederland verwacht UWV een markt die "(iets) minder krap" wordt. Als belangrijkste oorzaak noemt UWV niet AI, maar "de (erg) lage vervangingsvraag". Softwareontwikkelaars zijn een relatief jonge beroepsgroep. Er gaan weinig mensen met pensioen, dus er hoeven weinig plekken opnieuw gevuld te worden.

Dat is het detail dat in bijna elk artikel over dit onderwerp ontbreekt. In beroepen met veel oudere werknemers houdt de pensioengolf de krapte hoog. In de ict ontbreekt die golf. De krapte zakt dus vooral omdat er minder te vervangen valt, niet omdat een taalmodel het werk overneemt.

Waar AI wel een rol speelt, is precies waar je het verwacht. In de regioanalyse voor Rijnmond schrijft UWV dat taalmodellen eenvoudig codeerwerk al overnemen en dat programmeurs kwetsbaar zijn, "vooral daar waar het startersfuncties betreft". Tegelijk komen er minder nieuwe mensen bij. De instroom in technische en ict-opleidingen in het hbo daalde in 2025 met 7,5% volgens de voorlopige cijfers van de Vereniging Hogescholen. De hogescholen wijten dat aan minder havo- en vwo-leerlingen en minder leerlingen met een technisch profiel, niet aan AI. Minder starters die zich aanbieden en minder starterbanen: die twee bewegingen dempen elkaar voorlopig.

Europa haalt zijn eigen doel voor ict-specialisten niet

In de EU werkten in 2025 volgens Eurostat 10,45 miljoen ict-specialisten, 5% van alle werkenden. De groei daalde van 7,1% in 2020 naar 2,6% in 2025. De Europese Commissie wil in 2030 20 miljoen ict-specialisten hebben en schrijft in haar rapport van juni 2026 dat de voortgang "seems to be stagnating". Dat "tekort" van bijna tien miljoen is een beleidsdoel, geen telling van vacatures die niemand kan vullen. Wie het gebruikt als bewijs voor een enorme vraag naar programmeurs, haalt twee dingen door elkaar.

Voor 2027 zelf staat er wel een Europese datum vast die werk oplevert: 11 december 2027. Dan gaan de hoofdverplichtingen van de Cyber Resilience Act in. Wie software of apparaten met software in de EU verkoopt, moet dan kwetsbaarheden beheren, een softwarestuklijst (SBOM) bijhouden en jarenlang beveiligingsupdates leveren. Dat is geen werk dat je aan een taalmodel overlaat zonder dat een ervaren ontwikkelaar meekijkt. Hoeveel banen dat oplevert, heeft niemand berekend.

Hoeveel sneller maakt AI een programmeur echt?

Hier liggen de beweringen en de metingen het verst uit elkaar. Sundar Pichai schreef op 22 april 2026: "Today, 75% of all new code at Google is now AI-generated and approved by engineers, up from 50% last fall." Dat getal zegt waar de regels code vandaan komen. Het zegt niet hoeveel sneller software af is, en ook niet hoeveel engineers Google daardoor minder nodig heeft.

Het beste gecontroleerde onderzoek laat bescheidener effecten zien. In juli 2025 publiceerde onderzoeksinstituut METR een gerandomiseerde studie met zestien ervaren open-sourceontwikkelaars die aan hun eigen projecten werkten. Met AI deden ze 19% langer over hun taken. Vooraf verwachtten ze 24% sneller te zijn. Achteraf, na de vertraging, dachten ze nog steeds dat AI ze 20% sneller had gemaakt.

Dat laatste is misschien de belangrijkste bevinding uit het hele AI-debat. Het gevoel van snelheid is geen meting. Een agent die in dertig seconden tweehonderd regels schrijft, voelt als winst, ook als je daarna een uur nodig hebt om te begrijpen waarom test 14 faalt.

De tools zijn sindsdien beter geworden. In februari 2026 meldde METR dat terugkerende deelnemers met de nieuwere tools ongeveer 18% sneller waren. Het betrouwbaarheidsinterval liep van 38% sneller tot 9% langzamer, en METR noemde dat zelf "only very weak evidence". Bij Microsoft voegden engineers die Claude Code en Copilot CLI gingen gebruiken ongeveer 24% meer pull requests samen. Dat is een observatiestudie, geen experiment, en de auteurs waarschuwen dat een samengevoegde pull request niet hetzelfde is als geleverde waarde.

Een realistische schatting voor 2026 is dus: per ontwikkelaar ergens tussen nul en een kwart meer output. Dat is veel, maar het is geen vervijfvoudiging. Met een kwart meer output schrap je niet de helft van je team. Bedrijven die dat toch doen, lopen er vroeg of laat tegenaan.

Waarom juist de beginner het moeilijk heeft

Als AI ervaren mensen maar een beetje sneller maakt, waarom worden er dan zoveel minder starters aangenomen? Het rapport van investeerder SignalFire van juni 2026 geeft het scherpste antwoord: "Junior engineers can slow a team down because the operational bottleneck has moved from writing code to reviewing it."

Dat is de kern. Vroeger was de taak van een junior: schrijf deze functie, dan kijkt een senior ernaar. Het schrijven was traag, het nakijken ging snel. Nu schrijft een agent die functie in een minuut, en is het nakijken het knelpunt. Een junior die AI-code aanlevert zonder die helemaal te begrijpen, maakt het werk van de senior zwaarder. SignalFire telt bij de twaalf grootste techbedrijven ongeveer 65% minder nieuwe afgestudeerden dan in 2019, en bij jonge startups ongeveer 76% minder. Het totale aantal engineers dat die bedrijven aannemen, daalde maar 11%.

Er zit een tweede probleem onder. In een gerandomiseerd onderzoek van Anthropic, gepubliceerd in januari 2026, leerden 52 overwegend junior engineers een onbekende Python-bibliotheek, met of zonder AI. Op de begripstoets daarna scoorde de AI-groep 50%, tegen 67% zonder AI. Het verschil was het grootst bij debugvragen. Wie leert met een AI die het werk doet, leert minder. Dat raakt precies de vaardigheid die je als senior nodig hebt: zien waarom code niet werkt.

Het Stanford-onderzoek "Canaries in the Coal Mine" bevestigt het patroon op grote schaal, met salarisgegevens van miljoenen Amerikaanse werknemers via loonverwerker ADP. In de versie van 12 augustus 2026 ligt de werkgelegenheid van 22- tot 25-jarigen in beroepen die gevoelig zijn voor AI 19% lager dan wanneer die gelijk was opgegaan met minder blootgestelde leeftijdsgenoten. Bij ervaren werknemers zien de onderzoekers geen vergelijkbaar verschil. Dat cijfer gaat over alle AI-gevoelige beroepen, niet alleen over ontwikkelaars, en de auteurs noemen hun resultaten beschrijvend, niet als bewijs van oorzaak en gevolg.

Dat voorbehoud is terecht. Yale Budget Lab en Brookings zagen de verschuiving in de beroepenmix al in 2021 beginnen, vóór ChatGPT. Het Economic Policy Institute ziet de werkloosheid stijgen bij jonge mensen met én zonder diploma, wat eerder wijst op werkgevers die in het algemeen minder aannemen. Het eerlijkste beeld: starters hebben het echt moeilijker, AI is daar een groeiende oorzaak van, maar niet de enige.

En niet elke werkgever kiest hetzelfde. IBM gaat volgens Bloomberg (februari 2026) in de VS drie keer zoveel starters aannemen, in herschreven functies met meer klantcontact en toezicht op AI. HR-directeur Nickle LaMoreaux: "And yes, it's for all these jobs that we're being told AI can do." AWS-topman Matt Garman noemde het vervangen van junioren door AI al in 2025 "one of the dumbest things I've ever heard", en zei in juni 2026 dat Amazon dit jaar "11,000 interns and new college grads" aanneemt. Hun redenering komt neer op: wie geen junioren opleidt, heeft over vijf jaar geen senioren.

Goedkopere software betekent meer software, maar niet vanzelf meer werkuren

Het sterkste argument voor méér ontwikkelaars is oud. Als iets goedkoper wordt, gebruiken we er vaak meer van, zo veel meer dat de totale vraag stijgt. Economen noemen dat de Jevons-paradox. Het bekendste voorbeeld uit de arbeidsmarkt: in de VS steeg het aantal baliemedewerkers bij banken van ongeveer 500.000 in 1980 naar ongeveer 550.000 in 2010, terwijl de geldautomaat overal verscheen. Een filiaal had minder mensen nodig, dus openden banken meer filialen, en de medewerkers gingen klanten adviseren in plaats van geld tellen.

Voor software klinkt dat logisch. Elk bedrijf heeft een lijst met tools en koppelingen die nooit gebouwd werden omdat ze te duur waren. Als dat de helft kost, worden ze gebouwd, en iemand moet ze daarna onderhouden, beveiligen en aan de Cyber Resilience Act laten voldoen. Maar niemand heeft betrouwbaar gemeten hoe sterk de vraag naar software reageert op een lagere prijs. Het argument is plausibel, geen getal.

De geldstromen voor 2027 laten zien waar de rek zit. Gartner verwacht dat de wereldwijde IT-uitgaven in 2027 met 15% stijgen tot $ 7,35 biljoen. Volgens de berichtgeving over die prognose groeien de uitgaven aan software met bijna 15% en datacentersystemen met meer dan 50%, maar IT-services met 4,9%. IT-services is het onderdeel dat het dichtst bij betaalde uren van mensen ligt. Mijn lezing, niet die van Gartner: het extra geld gaat vooral naar AI-infrastructuur en licenties, en maar voor een klein deel naar extra ontwikkelaars.

En de voorspellingen van de AI-bedrijven zelf? Dario Amodei, topman van Anthropic, zei in maart 2025 dat AI binnen drie tot zes maanden 90% van de code zou schrijven. Anthropic zegt via een woordvoerder dat het bij hen inmiddels 70 tot 90% is. Toch stijgt het aantal vacatures voor ontwikkelaars in de VS sinds mei 2025. Code schrijven was blijkbaar nooit het hele werk.

Mijn verwachting voor 2027

Wat volgt is mijn inschatting op basis van de cijfers hierboven, geen gemeten feit.

Eind 2027 werken er in Nederland iets meer softwareontwikkelaars dan nu, in een markt die minder krap is dan in 2022 maar niet ruim. Vacatures vragen vaker om iemand die systemen kan ontwerpen, AI-code kan beoordelen en kan uitleggen waarom iets veilig is, en minder vaak om iemand die een ticket omzet in code. De functietitel "programmeur" raakt verder uit beeld, net als in de Amerikaanse prognoses. Starters blijven het moeilijker hebben dan in 2021 en 2022, maar werkgevers die nu geen junioren aannemen, merken rond 2030 dat ze te weinig medioren hebben. Een deel van hen begint daarom in 2027 weer met traineeships, in een andere vorm: minder code kloppen, meer reviewen, testen en klantcontact.

Twee meetpunten laten zien of ik ernaast zit. Blijft de Indeed-index voor de VS boven de 80, dan zet het herstel door. Zakt hij terug naar het niveau van 2025, rond de 62, dan klopt dit beeld niet meer. In Nederland geeft de vacaturegraad van CBS voor de sector informatie en communicatie elk kwartaal een nieuw signaal.

Wat je er nu mee doet

Als je studeert of net begint, gebruik AI, maar niet om het leren over te slaan. Het Anthropic-onderzoek laat zien wat het kost: wie AI het werk laat doen, begrijpt minder van de code en kan slechter debuggen. Schrijf de lastige stukken zelf, laat AI je werk controleren, en zorg dat je elke regel kunt uitleggen in een sollicitatiegesprek. Dat laatste is precies wat werkgevers willen weten.

Als je ervaren bent, verschuift je waarde naar het deel dat AI slecht doet: bepalen wat er gebouwd moet worden, systemen aan elkaar koppelen, beveiliging en aantonen dat code klopt. Ik schreef eerder over wat dat in 2027 voor PHP-developers betekent, en over hoe je zelf een AI-agent bouwt waarin een mens ja zegt voordat er iets gebeurt.

Als je mensen aanneemt, reken met gemeten winst, niet met wat leveranciers beloven. Een kwart meer output per ontwikkelaar is een goed resultaat. Wie op basis daarvan zijn instroom van junioren stopt, maakt een besparing van nu tot een probleem van over vijf jaar.

De student die in september 2022 begon, heeft het moeilijker dan verwacht. Maar de vraag naar mensen die software kunnen bedenken, bouwen en verantwoorden, verdwijnt niet in 2027. Alleen de makkelijke manier om binnen te komen verdwijnt.

Verder lezen op deze site

• De 20 beste AI-bronnen voor 2026, volgens mijn collega

Bronnen

• U.S. Bureau of Labor Statistics, Occupational Outlook Handbook: Software Developers en Computer Programmers (bijgewerkt 27 augustus 2026); AI impacts in BLS employment projections
• Indeed via FRED, Software Development Job Postings on Indeed in the United States; Indeed Hiring Lab, AI and Job Postings: From Destruction to Creation? (8 juli 2026)
• CBS, Krapte op de arbeidsmarkt neemt iets af (30 oktober 2026) en vacaturegraad per bedrijfstak (StatLine 80567NED)
• UWV, Ontwikkeling krapte naar beroep 2024-2030 (18 december 2025), ICT-beroepen in beeld, Spanningsindicator en Regio in Beeld Rijnmond 2025-2026
• Vereniging Hogescholen, Instroom hbo stabiel, daling instroom technische opleidingen (12 november 2025)
• Eurostat, Number of ICT specialists in the EU continues to grow (27 mei 2026); Europese Commissie, State of the Digital Decade 2026
• Europese Commissie, Cyber Resilience Act
• METR, Measuring the Impact of Early-2025 AI on Experienced Open-Source Developer Productivity en update van 24 februari 2026
• Microsoft-onderzoek naar Claude Code en Copilot CLI, arXiv 2607.01418
• Anthropic, How AI assistance impacts the formation of coding skills (29 januari 2026)
• Google, Sundar Pichai op Cloud Next 2026 (22 april 2026)
• SignalFire, State of Talent Report 2026 (22 juni 2026)
• Brynjolfsson, Chandar en Chen, Stanford Digital Economy Lab, Canaries in the Coal Mine (herziening 12 augustus 2026)
• Economic Policy Institute, Class of 2026: what occupation data show about AI; TechTarget over het onderzoek van Yale Budget Lab
• IBM: PYMNTS over IBM's instroom van starters; AWS: Platformer-interview met Matt Garman (23 juni 2026)
• Gartner, IT-uitgavenprognose 2027 (21 oktober 2026); Network World over de verdeling per onderdeel
• Bank tellers en geldautomaten: Conversable Economist, naar het werk van James Bessen
• layoffs.fyi, Tech Layoff Tracker